Odpusty

NORMY DOTYCZĄCE ODPUSTÓW

N. 1 – Odpust jest to darowanie wobec Boga kary doczesnej za grzechy odpuszczone już co do winy (…).

N. 2 – Odpust jest cząstkowy albo zupełny, zależnie od tego, czy uwalnia od kary doczesnej należnej za grzechy w części lub całości.

N. 3 – Każdy wierny może zyskiwać odpusty czy to cząstkowe, czy zupełne albo dla siebie, albo ofiarowywać za zmarłych na sposób wstawiennictwa.

N. 17 - § 1. Tylko ten jest zdolny do uzyskania odpustu, kto został ochrzczony, nie jest ekskomunikowany i znajduje się w stanie łaski, przynajmniej pod koniec wypełniania przepisanych czynności.

§ 2. Aby zaś podmiot zdolny do uzyskania odpustów rzeczywiście je uzyskał, powinien mieć przynajmniej ogólną intencję zyskania odpustu oraz wypełnić w określonym czasie i we właściwy sposób nakazane czynności (…).

N. 18 - § 1. Odpust zupełny można uzyskać tylko jeden raz w ciągu dnia, natomiast odpust cząstkowy można uzyskać kilka razy dziennie.

§ 2. Jednakże w chwili śmierci wierny może uzyskać odpust zupełny, chociażby tego dnia uzyskał już wcześniej inny odpust zupełny.

N.20 - § 1. Do uzyskania odpustu zupełnego wymaga się, oprócz wykluczenia wszelkiego przywiązania do jakiegokolwiek grzechu, nawet powszedniego, wykonania dzieła obdarzonego odpustem oraz wypełnienie trzech następujących warunków: spowiedź sakramentalna, Komunia eucharystyczna i modlitwa w intencjach Papieża.

§ 2. Po jednej spowiedzi sakramentalnej można uzyskać kilka odpustów zupełnych. Natomiast po jednej Komunii eucharystycznej i po jednej modlitwie w intencjach Papieża zyskuje się tylko jeden odpust zupełny.

§ 3. Trzy warunki można wypełnić na wiele dni przed lub po wykonaniu przepisanego dzieła. Wypada wszakże, by Komunia św. i modlitwa w intencjach Papieża miała miejsce w tym dniu, w którym wykonuje się wspomniane dzieło obdarzone odpustem.

CZTERY NADANIA OGÓLNE

Cztery nadania odpustu mają charakter ogólny i każde z nich obejmuje wiele czynności tego samego rodzaju. Nie wszystkie jednak z tych czynności obdarza się odpustami, lecz jedynie te, które są wykonywane w określony sposób i z określonym nastawieniem wewnętrznym.

Odpustu cząstkowego udziela się wiernemu, który w wykonywaniu swoich obowiązków i znoszeniu przeciwności życiowych z pokorną ufnością skieruje swoją myśl do Boga, dołączając – choćby tylko wewnętrznie – pobożne wezwanie.

Tym pierwszym nadaniem prowadzi się wiernych jakby za rękę do wypełnienia Chrystusowego polecenia, że mianowicie „zawsze powinni się modlić i nie ustawać” (Łk 18, 1), a jednocześnie kieruje się do nich usilną zachętę, żeby każdy tak wypełniał swoje obowiązki, by zachować jedność z Chrystusem i w niej wzrastać.

Ten właśnie zamysł Kościoła, udzielającego odpustu znakomicie ilustrują przytoczone tu następujące cytaty z Pisma Świętego:

„Proście, a będzie wam dane; szukajcie, a znajdziecie; kołaczcie, a otworzą wam. Albowiem każdy, kto prosi, otrzymuje; kto szuka, znajduje, a kołaczącemu otworzą” (Mt 7, 7-8).

„Czuwajcie i módlcie się, abyście nie ulegli pokusie” (Mt 26, 41).

„Nieustannie się módlcie. W każdym położeniu dziękujcie” (1 Tes 5, 17-18).

W dokumentach zaś Soboru Watykańskiego II czytamy:

„Rozdźwięk pomiędzy wiarą, którą wyznają, a życiem codziennym, jakie wielu prowadzi, należy zaliczyć do poważniejszych nieprawidłowości naszych czasów… Niech zatem nie przeciwstawia się sobie sztucznie działań zawodowych i społecznych z jednej strony, a życia religijnego z drugiej. …Niech raczej, idąc za przykładem Chrystusa, który trudnił się pracą rzemieślniczą, chrześcijanie cieszą się, że wszyscy mogą wykonywać swoje doczesne zajęcia, łącząc wysiłki ludzkie, domowe, zawodowe, naukowe albo techniczne w jedną żywotną syntezę z wartościami religijnymi; kierując się ich autorytetem, wszystko przyporządkowujemy chwale Boga” KDK 43

Odpusty cząstkowego udziela się wiernemu, który kierując się duchem wiary i powodowany miłosierdziem, zaofiaruje siebie samego lub swoje dobra na służbę braciom [znajdującym się] w potrzebie.

Przez nadanie tego odpustu zachęca się wiernego, aby naśladując Jezusa Chrystusa i wypełniając Jego nakaz, częściej pełnił uczynki miłości, czyli miłosierdzia.

Jednakże nie wszystkie uczynki miłosierdzia są obdarzone odpustem, lecz jedynie te, które uwzględniają służbę braciom będącym w potrzebie, jak udzielenie pokarmu i okrycia dla ciała albo pouczenie lub pocieszenie duchowe.

„Bo byłem głodny, a daliście Mi jeść; byłem spragniony, a daliście Mi pić (…)” (Mt 25, 35n)

„Dołożywszy całej pilności… dodajcie… do pobożności przyjaźń braterską, do przyjaźni braterskiej zaś miłość” (2 P 1, 5.7).

„Jeśliby ktoś posiadał na świecie majątek i widział, że brat jego cierpi niedostatek, a zamknął przed nim swe serce, jak może trwać w nim miłość Boga? Dzieci, nie miłujmy słowem i językiem, lecz czynem i prawdą” (1 J 3, 7-18).

„Gdziekolwiek znajdują się ludzie, którym brakuje pokarmu i napoju, ubrania, mieszkań, lekarstw, pracy, oświaty, środków do prowadzenia życia godnego człowieka, dręczeni przeciwnościami i chorobami, doświadczając wygnania czy więzienia, tam miłość chrześcijańska winna ich szukać i znajdywać, troskliwie pocieszać i wspomagać… Aby świadczyć taką miłością wszystkim bez wyjątku i by ona objawiała się jako taka, trzeba widzieć w bliźnim obraz Boga, na którego wzór został stworzony, oraz Chrystusa Pana, któremu rzeczywiście ofiarowuje się wszystko, cokolwiek daje się potrzebującemu”. DA 8.

III

Odpustu cząstkowego udziela się wiernemu, który w duchu pokuty dobrowolnie powstrzyma się od rzeczy godziwej i miłej dla niego.

To zaś nadanie odpustu bardzo odpowiada naszym czasom, w których jest niezmiernie pożyteczne pobudzić wiernych do ćwiczenia się w pokucie nie tylko przez przykazanie, dość łagodne zresztą, co od wstrzemięźliwości od pokarmów mięsnych i co do postu.

W ten sposób zachęca się wiernego, ażeby hamując swoje pożądliwości, uczył się podbijać w niewolę swoje ciało i upodabniać do Chrystusa ubogiego i cierpiącego.

Wstrzemięźliwość zaś będzie doskonalsza, jeżeli zostanie połączona z miłością, według słów św. Leona Wielkiego: „Przekazujemy cnocie to, co odejmujemy przyjemności… Wstrzemięźliwość poszczącego niechaj się stanie pożywieniem ubogiego”.

„Jeśli ktoś chce iść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech co dnia bierze krzyż swój i niech Mnie naśladuje” (Łk 9, 23).

„Abyśmy wyrzekłszy się bezbożności i żądz światowych, rozumnie i sprawiedliwie, i pobożnie żyli na tym świecie” (Tt 2, 12).

„Kościół przeto do jednego zachęca wszystkich wiernych, aby oprócz niewygód i nieszczęść, jakie przynosi życie codzienne, również odpowiedzieli na Boże przykazanie pokuty i to poprzez jakieś czyny cielesnego umartwienia. Kościół przede wszystkim na to pragnie zwrócić uwagę, że są trzy znakomite sposoby, przekazane z dawnych wieków, którymi można zadośćuczynić Bożemu przykazaniu pokuty, mianowicie: modlitwa, post i uczynki miłosierdzia, jakkolwiek wstrzymanie się od potraw mięsnych i post otaczane jest szczególnym uznaniem. Te sposoby pełnienia pokuty były wspólne wszystkim okresom. W naszych jednak czasach podawane są specjalne przyczyny, dla których, uwzględniając okoliczności i warunki miejscowe, pewne sposoby pokuty, czyli praktyki pokutne, szczególnie są zalecenia godne. Tak więc narody, które są na wyższym poziomie ekonomicznym i używają większej ilości dóbr, powinny dawać większe świadectwo wyrzeczenia, aby chrześcijanie nie upodobnili się do tego świata, równocześnie też zaleca się dawanie świadectwa miłości także braciom, zamieszkałym nawet w odległych krajach, którzy żyją w ubóstwie i w głodzie”. Paen. III

Odpustu cząstkowego udziela się wiernemu, który w szczególnych okolicznościach codziennego życia dobrowolnie złoży jawne świadectwo wiary wobec innych.

To udzielenie odpustu pobudza wiernego do wyznawania otwarcie swojej wiary wobec innych na chwałę Boga i dla budowania Kościoła.

Św. Augustyn napisał: „Niech twoje «Wyznawanie wiary» będzie dla ciebie jakby zwierciadłem. Przeglądaj się w nim, by zobaczyć, czy wierzysz w to wszystko, co wypowiadasz. I każdego dnia raduj się twoją wiarą”. Każdy poszczególny dzień życia chrześcijańskiego stanie się wówczas niejako owym „Amen” kończącym „Wierzę” w Wyznaniu wiary na naszym chrzcie.

„Do każdego więc, kto się przyzna do Mnie przed ludźmi, przyznam się i Ja przed moim Ojcem, który jest w niebie” (Mt 10, 32).

„Walcz w dobrych zawodach wiarę, zdobywaj życie wieczne: do niego zostałeś powołany i o nim złożyłeś dobre wyznanie wobec wielu świadków” (1 Tm 6, 12).

„Społeczna natura człowieka wymaga, aby wewnętrzne akty religijne wyrażał on na zewnątrz, kontaktował się z innymi w sprawach religijnych i wyznawał swoją religię we wspólnocie”. DWR 3

ODPUSTY ZA ZMARŁYCH

Pro fidelibus defunctis
Modlitwy za wiernych zmarłych

§ 1. Odpustu zupełnego, który można ofiarować jedynie za dusze w czyśćcu cierpiące, udziela się wiernemu, który:
1º w poszczególne dni od 1 do 8 listopada pobożnie nawiedzi cmentarz i pomodli się choćby tylko w myśli za zmarłych;

albo
2º we Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych – Dzień Zaduszny nabożnie nawiedzi kościół lub kaplicę i odmówi tam Ojcze nasz i Wierzę.

Do uzyskania odpustu zupełnego wymaga się, oprócz wykluczenia wszelkiego przywiązania do jakiegokolwiek grzechu, nawet powszedniego, wykonania dzieła obdarzonego odpustem (j/w) oraz wypełnienie trzech następujących warunków: spowiedź sakramentalna, Komunia eucharystyczna i modlitwa w intencjach Papieża.

§ 2. Odpustu cząstkowego, który można ofiarować jedynie za dusze w czyśćcu cierpiące, udziela się wiernemu, który:
1º nabożnie nawiedzi cmentarz i pomodli się choćby tylko w myśli za zmarłych;
2º pobożnie odmówi Jutrznię lub Nieszpory z Oficjum za zmarłych albo wezwanie Wieczny odpoczynek.

Kompetentne Konferencje Biskupów zatroszczą się o to, by w wydaniach Wykazu odpustów w różnych językach dołączyć inne modlitwy za zmarłych bardziej na ich terytoriach używane i drogie wiernym.

Wieczny odpoczynek racz im dać, Panie,
a światłość wiekuista niechaj im świeci.
Niech odpoczywają w pokoju.
(Obrzędy pogrzebu)

Konferencja Episkopatu Polski na 315. Zebraniu Plenarnym w Częstochowie w dniu 30 listopada 2001 r. postanowiła dołączyć następującą modlitwę:

Dobry Jezu a nasz Panie,
daj im wieczne spoczywanie.
Światłość wieczna niech im świeci,
gdzie królują wszyscy święci.
Gdzie królują z Tobą, Panie,
aż na wieki wieków. Amen.

KOMUNIA ŚWIĘTA

Odpusty zupełnego udziela się wiernemu, który w jakikolwiek piątek w Wielkiego Postu, także w Wielki Piątek, po Komunii świętej pobożnie odmówi modlitwę Oto ja, dobry i najsłodszy Jezu, przed wizerunkiem Jezusa Chrystusa Ukrzyżowanego. Wykaz odpustów 2004, s. 57.

Oto ja, dobry i najsłodszy Jezu, upadam na kolana przed Twoim obliczem i z największą gorliwością ducha proszę Cię
i błagam, abyś wszczepił w moje serce najżywsze uczucia wiary, nadziei i miłości oraz prawdziwą skruchę za moje grzechy i silną wolę poprawy. Oto z sercem przepełnionym wielkim uczuciem i z boleścią oglądam w duchu Twoje pięć ran
i myślą się w nich zatapiam, pamiętając o tym, dobry Jezu, co już prorok Dawid włożył w Twoje usta: „Przebodli ręce moje
i nogi, policzyli wszystkie kości moje”.

Odpustu cząstkowego udziela się wiernemu, który przy pomocy jakiejkolwiek pobożnej formuły prawnie zaaprobowanej dokona dziękczynienia po Komunii (np. Duszo Chrystusowa; Oto ja, dobry i najsłodszy Jezu). Wykaz odpustów 2004, s. 57.

Duszo Chrystusowa, uświęć mnie.

Ciało Chrystusowe, zbaw mnie,

Krwi Chrystusowa, napój mnie.

Wodo z boku Chrystusowego, obmyj mnie.

Męko Chrystusowa, pokrzep mnie.

O dobry Jezu, wysłuchaj mnie.

W ranach swoich ukryj mnie.

Nie dopuść mi oddalić się od Ciebie.

Od nieprzyjaciela złośliwego broń mnie.

W godzinę śmierci wezwij mnie.

I każ mi przyjść do siebie,

Abym ze świętymi Twymi chwalił Cię,

Na wieki wieków. Amen.

PAMIĄTKA MĘKI I ŚMIERCI PANA

Odpustu zupełnego udziela się wiernemu, który:

1. pobożnie będzie uczestniczyć w adoracji Krzyża w czasie uroczystej celebracji Pamiątki Męki i Śmierci Pana w Wielki Piątek;

2. albo sam odprawi nabożeństwo Drogi krzyżowej, albo zjednoczy się pobożnie z nabożeństwem Drogi krzyżowej sprawowanym przez Papieża i bezpośrednio przekazywanym za pomocą telewizji lub radia.

A. Do odprawienia Drogi krzyżowej wymaga się tylko pobożnego rozważania Męki i Śmierci Chrystusa. Nie jest zatem konieczne rozmyślanie poszczególnych tajemnic każdej stacji.

B. Wymaga się przechodzenia z jednej stacji do drugiej. Jeżeli jednak to nabożeństwo odprawia się publicznie i wszyscy biorący udział nie mogą bez zamieszania przechodzić od stacji do stacji, wystarczy, jeżeli do poszczególnych stacji przechodzi prowadzący Drogę krzyżową, podczas gdy inni pozostają na swoim miejscu.

C. Wierni, którzy mają prawnie uzasadnioną przeszkodę, mogą uzyskać taki sam odpust, jeżeli przynajmniej pewien czas, na przykład przez kwadrans będą pobożnie czytać i rozważać mękę i śmierć Pana naszego, Jezusa Chrystusa.

TRIDUUM PASCHALNE

1. Odpustu zupełnego udziela się wiernemu, który w Wielki Czwartek w czasie uroczystego wystawienia Najświętszego Sakramentu po Mszy Wieczerzy Pańskiej pobożnie odmówi strofy hymnu przed tak wielkim Sakramentem.

2. Odpustu zupełnego udziela się wiernemu, który w czasie Wigilii paschalnej lub w rocznicę własnego chrztu odnowi przyrzeczenia chrzcielne jakąś formułą prawnie aprobowaną.

MODLITWY DO NMP